Posts

Sukapura Ngadaun Ngora ( Sekilas Sejarah Tasikmalaya )

Image
Sukapura Ngadaun Ngora (Sejarah Tasikmalaya) Sebelum ibukota Kabupaten Sukapura berkedudukan di Tasikmalaya, kota ini merupakan sebuah afdeeling yang diperintah oleh seorang Patih Lurah (Zelfstandige Patih). Waktu itu namanya Tawang atau Galunggung. Sering juga penyebutannya disatukan menjadi Tawang-Galunggung. Tawang sama dengan "sawah" artinya tempat yang luas terbuka, dalam Bahasa Sunda berarti "palalangon". Ada pendapat lain yang menerangkan arti Tasikmalaya, yaitu berasal darikata "tasik" dan "laya", artinya "keusik ngalayah", maksudnya banyak pasir di mana-mana, mengingatkan kejadian meletusnya Gunung Galunggung Oktober 1822, yang menyemburkan pasir panas ke arah Kota Tasikmalaya. Keterangan kedua menyebutkan bahwa Tasikmalaya berasal dari kata "Tasik" dan "Malaya". Tasik dalam bahasa Sunda berarti danau, laut dan Malaya artinya nama deretan pegunungan di Pantai Malabar India.

Riwayat Pantun

Kanggo Iangkung ngalengkepan deui ieu buku, nu nyerat ngempelkeun sabaraha catetan ti dapur Yayasan Wargi Cikundul. Yasana R. Onong Gandaadinegara miwah catetan R.A. Hanafiah Wiradiredja. Diantawisna kenging nyutat tina catetan¬catetan R. Ibrahim Obing (tilas Panghulu, nu pupus taun 1942 di Tanggeung). Sareng catetan ti R.H. Ipung Prawirasudibdja, Ketua Komisi Sejarah Kabupaten Cianjur, nu ni!ar dunya ping 3 Mei 1970. Sapertos nu kaunggel dihandap ieu ; Disisi gunung Mananggel Cianjur tahun 1766, aya hiji jalma ngaranna Tjakradiparana . Duka urang mana asalna, karesepna kana pantun. Kieu riwayatna ; Dina hiji waktu, Tjakradiparana tatapa di gunung. Anu maksudna hayang bisa mantun, lilana 40 poe. Barang geus tutup tatapana anu Nana 40 poe, kadatangan gu!ang-gulang (tukang jaga lawang ka Kabupaten), anu maksudna ngemban timbalan Dalem. Tjakradiparana kudu ngadeuheus ka Kabupaten. Gancangna, Tjakradiparana indit diiringkeun ku Gulang-Gulang arek ka Kabupaten. Tapi di s...

Bahasa Sunda

Image
Bahasa Sunda ( Basa Sunda ) adalah sebuah bahasa dari cabang Melayu-Polinesia dalam rumpun bahasa Austronesia. Bahasa ini dituturkan oleh sekitar 33 juta orang (sekitar 1 juta orang di luar negeri) dan merupakan bahasa dengan penutur terbanyak kedua di Indonesia. Bahasa Sunda dituturkan di hampir seluruh provinsi Jawa Barat, melebar hingga sebagian Jawa Tengah mulai dari Kali Pemali (Cipamali) di wilayah Brebes dan Majenang, Cilacap, di kawasan provinsi Banten dan Jakarta, serta di seluruh provinsi di Indonesia dan luar negeri yang menjadi daerah urbanisasi Suku Sunda. Dari segi linguistik, bersama bahasa Baduy, bahasa Sunda membentuk suatu rumpun bahasa Sunda yang dimasukkan ke dalam rumpun bahasa Melayu-Sumbawa. Variasi dalam bahasa Sunda Dialek ( basa wewengkon ) bahasa Sunda beragam, mulai dari dialek Sunda-Banten, hingga dialek Sunda-Jawa Tengahan yang mulai tercampur bahasa Jawa. Para pakar bahasa biasanya membedakan enam dialek yang berbeda. Dialek-dialek ini ...

Titi Mangsa

Lamun ayeuna mah jigana titi mangsana tos teu puguh da cuacana oge tos robih pisan atawa anu disebat populer na mah “global warming” tea, ngan ari ceuk budak baheula kolot ayeuna dina sataun urang sunda mah ngagaduhan titi mangsa , nyaeta: Kasa (kahiji) Mangsa kahiji mimitina ti tanggal 21 Juni nepi ka 31 Juli, lilana 41 poé. Cicirénna: angindatangna ti kalér wétan, loba tatangkalannu murag dauna,sato-sato laleutik kayaning jangkrik jeung sajabana endogna malegar, kaayaan hawa ti berang karasana kacida panasna ari ti peuting tiris, lauk di walungan henteu laliar, kaayaan taneuh panas, béntang wuluku aya di beulah wétan, kalangkangna nepi ka kidul. Mangsa ieu mah lain waktu keur tatanén sabab usum halodo. Karo (kadua) Mangsa kadua mimitina tina tanggal 1 Agustus nepi ka tanggal 23 Agustus, lilana 23 poe. Perlambangna: beutule rengko tanah beulah. Cicirenna: Angin datangna ti kidul kaler nuju ka kulon, ti beurang tetep panas ti peuting tiris, taneuh gararing nepi...

Nyukcruk Galur

Keur urang Cianjur atawa urang Jawa Barat mah komo ka nu resep Tembang Sunda Cianjuran , geus moal bireuk deui saha ari Aki Dadan. Anjeunna sering nampi uleman, kanggo midangkeun kaahlianana dina widang nembang Sunda Cianjuran. Boh di Cianjur, boh di Bandung atawa di kota-kota sejenna. Boh dina acara-acara resmi kanagaraan, boh di anu ngayakeun hajatan rongkah atawa basajan. Tapi saur para ahli mah, Mamaos atanapi Nembang Sunda Cianjuran nu dihaleuangkeun ku Aki Dadan teh, karasa aya bedana ti nu sejen. Sabab haleuang Cianjuran Aki Dadan mah, Mamaos Cianjuran nu asli. Sanes Cianjuran kiwari, nu remen dipasanggirikeun. Nu rada ‘aheng-na’ teh deuih, Aki Dadan mah estu idealis pisan dina mertahankeun kaaslian Mamaos Cianjuran. Teu kersaeun dikuah kieuh sok kantenan kolaborasi sareng musik lian, nu pajar nyaluyukeun jeung kamotekaran jaman. Nepikeun ka aya Cianjuran nu disebut Garutan, Ciawian jeung sajabana. ” Cianjuran mah nya Cianjuran bae nu bener kawas bareto kahoyong nu...

Eyang Wasitadiredja

Saparantosna Sri Baduga Maha Raja Prabu Siliwangi mangkat, kalungguhanana digentoskeun ku putrana nyaeta Prabu Sura Wisesa. Di Karaton Padjadjaran teu kantos kadangu deui aya lantuman lagu sareng dentin° kacapi, Ki Juru Pantun. Raja Padjadjaran harita katawisna nuju sibuk pisan, mayunan perang sareng Karajaan Islam Demak dipingpin ku Rd. Fatah. Namung sesa-sesa Seni Budaya Pantun nu diwariskeun ku Ki Nurul Tohidi, estu tos lengket dina manah rahayat Padjadjaran. Dugi ka rahayat Padjadjaran nu ngagem Agama Tauhid (Agama Islam), beuki dieu beuki nyeueuran bae. Nurul Tohidi, hartosna ; ” Sinar atanapi Cahaya Tauhid “ Ti wangkid harita bentangan kawat Kacapi teh nambihan jumlahna, janten 9 bentangan. Maksadna mah panginten ngalambangkeun ku tos has/ –na para Wall, dina ngalaksanakeun syi’ar Islam ka rahayat Padjadjaran. Nu ngawaris kasenian Pantun Ki Nurul Tohidi pamungkas, nyaeta Eyang Wasitaredja. (Makamna kiwari aya di wewengkon Pataruman, Cianjur ). Anjeunna sala...

Basa Sunda: Wirasa, Wirahma, Wiraga

Rumpaka-rumpaka samodel tads sanes mung ukur tiasa nembangkeunana, tapi mangga paluruh eusina. Apan cenah, nembang teh kudu dibarengan ku : Wirasa, Wirahma jeung Wiraga. Cindekna lamun eta tembang teu dibarung ku : Wirasa, Wirahma jeung Wiraga, moal karasa ni’matna turta moal anteb karasana. Bakal nyerep kana hate, malah teu saeutik dina nembang sok aya nu dibarengan ku ngembeng cisoca. Komo jeung lamun dibarung ku karumaosan, cek basa kiwari mah dihayati. Geura ieu titenan, rumpaka ; Papatat 1 Pajajaran kari ngaran Pangrango geus narikolot Mandalawangi ngaleungit Nya dayeuh geus jadi leuweung Nagara geus lawas pindah Saburakna Pajajaran Gunung gumuruh geus sawung Geus Nem jeung nagarana