Posts

Showing posts with the label Naskah Kuno

Candi jaman SALAKANAGARA Kadétéksi ku Satelit NASA

NASA, badan luar angkasa AS, kungsi motrét tumpukan batu di wewengkon Lebak Cibedug Banten. Ieu adegan jiga candi, legana leuwih ti duakalieun Candi Borobudur.ngan jangkungna sahandapeun Borobudur. SAWATARA waktu anu kaliwat badan luar angkasa AS, NASA, kungsi manggihan hiji adegan jiga bangunan candi, perenahna di Lebak Cibedug, wewengkon Banten. Ceuk maranéhna, éta tumpukan batu téh legana duakali ngaleuwihan Candi Borobudur. Ieu papanggihan, teu digegedékeun da meureun teu dianggap penting keur maranéhna mah, keur mah urang Indonésiana ogé jiga teu hayang nyaho, nya kaasup urang Sunda, tempat dimana éta adegan jiga candi aya. Nu nyarahona, pédah kabeneran maca artikel pondok anu dimuat dina salah sahiji web internét. Ngan baé lamun mah urang Sunda eungeuh kana pamoyok deungeun yén Sunda mah miskin ku titinggal nu mangrupa fisik, nya ti dieu waktuna urang Sunda ngabantah kana pamoyok deungeun.

KARAJAAN SALAKANAGARA

Pandeglang menyuguhkan banyak sejarah yang sangat menarik untuk di teliti. Salah satunya sejarah Kerajaan Salakanagara. Cihunjuran, Citaman, Pulosari dan Ujung Kulon merupakan tempat-tempat yang menyimpan banyak situs tentang Salakanagara. Di Cihunjuran misalnya, di tengah hamparan pesawahan terdapat beberapa batu-batu purba serta kolam-kolam pemandian purba tepatnya zaman Megalitikum. Bukan hanya batu-batuan dan kolam-kolam purba yang menambah menariknya Cihunjuran, pemakaman Aki Tirem Luhur Mulia atau yang lebih dikenal oleh masyarakat setempat dengan nama Angling Dharma dalam nama Hindu dan Wali Jangkung dalam nama Islam yang ukurannya tidak seperti pemakaman pada umumnya semakin menambah eksotisme sejarah di tempat tersebut. Batu Dolmen, tumpukan menhir yang dikumpulkan oleh warga setempat, Batu Dakon dan Batu Peta yang sampai saat ini belum ada satu orang pun yang dapat menerjemahkan isi peta tersebut semakin menambah eksotisme nilai sejarah yang ada di situs Cihunjuran. ...

NASKAH SUNDA DASARANA

Dasanaraka téh sacara harfiah mah hartina sapuluh naraka. Tina ieu bab mah harti tina dasanaraka leuwih lega, nyaéta sapuluh kaayaan tina sapuluh indera (dasaindriya) anu bisa jadi cukang lantaran hiji jalma tigebrus ka naraka. Sapuluh indera nu dipiboga ku unggal jalma nyaéta ceuli, panon, irung, létah, sungut, kulit, leungeun, dubur, purusa (bobogaan), jeung suku teu dimangpaatkeun dina kahadéan, tapi dipaké milampah jahat. Upama dititénan tina pedaran-pedaran satuluyna dina téks SSMG, saperti dasasila, dasamarga, dasaindria, dasapangaku, dasautama, dasawisésa, dasamahawisésa, jeung dasa-tan kawisésa bakal écés yén aci-acining ajaran nu nyangkaruk dina SSMG téh, neueul kana dasaindria, fitrah nu dipibanda ku manusa. Informasi nu kawilang penting dina bagian ieu nyaéta ngaran rupa-rupa kasakit nu nyampak dina téks. Leuwih kurang aya opat puluh ngaran kasakit nu ditataan. Sawaréh kasakit nu ditataan masih kénéh dipikawanoh ku urang Sunda kiwari, saperti: congé, torék, p...

KITAB SUNDA (Dok.Salakanagara)

Ku : Aan Merdeka Permana  Dua Kitab Karatuan ti Sunda Ngalahirkeun Pamingpin Nusantara HENTEU kabéh nyaho, kaasup sabagéan gedé kalangan sejarahwan, yén di tanah Sunda kungsi lahir kitab-kitab istiméwa anu ngalantarankeun raja-raja Jawa Dwipa nyongcolang jeung kakoncara sa Asia Tenggara. Salah sahijina nyaéta Kitab Pustaka Ratuning Bala Sariwu, kitab anu eusina taktik tempur kamilitéran. RADÉN SANJAYA téh raja munggaran anu sanggup ngahijikeun Nusantara. Inyana ngabogaan stratégi perang jeung tata-nagara. Nampa jujuluk Sang Taraju Jawa Dwipa anu kumawasa di tilu karajaan badag di Pulo Jawa jeung kakoncara di Asia Tenggara. Jaman harita, saban raja kudu boga pasaratan. Boga kaséhatan jasmani jeung rohani anu dieuyeuban ku kamampuh nu sipatna “tuhu” (kuat dina kasatiaan), “tuah” ( kuat lahir batin) jeung “tulah” (kuat atawa sanggup dina ngahukum deungeun). Raden Sanjaya, Radén Wijaya jeung Prabu Siliwangi boga éta tilu kakuatan, sabab ditunjang ku pangabisa din...

Penelitian Mutahir Naskah Sunda Kuna (Dok.Salakanagara)

Image
Ada beberapa naskah Sunda kuna (NSK) yang “hadir” belum lama ini. Tentu saja, “hadir” di sini maksudnya dihadirkan karena telah dan sedang diteliti dari sisi filologi, ilmu yang memang bergerak di bidang transliterasi, transkripsi, rekonstruksi, translasi dan interpretasi naskah kuna. Paling tidak ada 13 NSK yang diteliti. Naskah yang dimaksud sebagai berikut: Carita Raden Jayakeuling (CRJ, L 407), Kaleupasan (K, L 426 B), Sanghyang Jati Maha Pitutur (SJMP, L 426 C), Kala Purbaka (KP, L 506), Sanghyang Sasana Maha Guru (SSMG, L621), Warugan Lemah (WL, L 622), Bimaswarga (B, L 623), Sanghyang Swawar Cinta (SWC, L 626), Kisah Putra Rama dan Rawana (KPRR), dan empat versi naskah Sewaka Darma. Dari sisi peneliti naskah, paling tidak dapat digolongkan menjadi dua golongan. Pertama, datang dari kalangan staf Perpustakaan Nasional RI, yakni Aditia Gunawan. Peneliti muda ini meneliti SSMG, KP, SJMP, K, WL, dan SSC. Dari jumlah tersebut yang telah dipublikasikan baru dua, y...

Kapamingpinan Di Masyarakat Sunda Dumasar Naskah (Dok,Salakanagara)

Ku Ayatrohaedi *) Fakultas ilmu Pengetahua Budaya UI PAMUKA Tingkahlaku para pamingpin di jaman modern ayeuna teu wudu matak ngabingungkeun rayat. Aya gegeden nu dina unggal kasempetan ngarobah pernyataan nu diomongkeun samemehna. Aya nu mindeng nyebut poho ngeunaan perkara nu sakira nyedekkeun manehna. Aya deui gegeden nu silihtuding, silhihsalahkeun, atawa silihkilungan,gumantung kanyataan situasi. Sagigireun eta aya para pamingpin nu salawasna ngarasa bener jeung nganggap anakbuahna nu kurang faham kana nasehat atawa parentah. Horeng kabehnanana ngan boga hiji tujuan: Nyalametkeun diri boh sacara kalungguhan atawa pangasilan. Tur boga sasaran nu sarua: Ngorbankeun anakbuahna. Nu pasti moal aya nu wani ngalawan, da butuh kalungguhan jeung pangasilan. Jadi kudu kamana atiuh neangan conto tuladan? Mungkin eta tuladan bisa kapanggih dina sawarnaning warisan budaya nu geus diapilain sabab teu mere alas kana kahirupan jeung ekonomi nu leuwih ngaronjat. Teu musatahil ...

Carita Parahyangan - Titilar Karuhun

Tarjamahan tina basa Sunda kiwari: 1. kieu Carita Parahiyangan teh. Sang Resi Guru boga anak Rajaputra. Rajaputra boga anak Sang Kandiawan jeung Sang Kandiawati, duaan adi lanceuk. Sang Kandiawan teh nyebut dirina Rahiyangta Dewaradja. Basa ngajalankeun kahirupan sacara rajaresi, ngalandi dirina Rahiangta di Medangjati, oge katelah Sang Lajuwatang, nya mantenna nu nyieun Sanghiang Watangageung. Sanggeusna rarabi, nya lahir anak-anakna limaan, mangrupa titisan Sang Kusika, Sang Garga, Sang Mestri, Sang Purusa, Sang Puntandjala, nya eta: Sang Mangukuhan, Sang Karungkalah, sang Katungmaralah, Sang Sandanggreba jeung Sang Wretikandayun. 2. Aya manuk ngaranna si Uwur-uwur, oge katelah Si Naragati, nyayang di pangjarahan Bagawat Resi Makandria. Anakna dihakan ku jaluna. Dicarekan ku bikangna. Carek bikangna: "Kacida hinana, lamun urang teu boga anak teh. Bireungeuh tuh Bagawat Resi Makandria!Tatapa soteh bane bae sangsara da henteu boga anak." Carek Bag...

Naskah Kuno Sunda (Dok.Salakanagara)

Naskah Kuno (Tradisi Mandala) di Sunda ngeunaan Ilmu Pengetahuan: (1) Caradigama Sastra (lmu Etika dan Tatakrama) (2) Caracara Pustaka (Naskah Ilmu Binatang dan Tumbuhan) (3) Candrāditya Grahana Sastra (Ilmu Pengetahuan Gerhana Bulan dan Matahari) (4) Sastradaksa Pustaka (Naskah Ilmu Kesusastraan) (5) Sastrakala Sastra (Ilmu Karawitan) (6) Sarwa Satwānggalika Sastra (Ilmu Menjinakan Binatang) (7) Garbawasa Sastra (Ilmu Kebidanan) (8) Hémanta Pustaka (Naskah Ilmu Musim Dingin) (9) Hastisiksa Sastra (Pengetahuan Tentang Gajah) (10) Pustaka Jaladimantri (Naskah Ilmu Kelautan) (11) Pustaka Sénapati Sarwajala (Naskah Memimpin Perang Laut) (12) Pustaka Kawindra (Naskah Penyair Besar) (13) Sarwa Krawyada Sastra (Pengetahuan Berbagai Binatang Buas) (14) Carita Lahrumasa (Kisah Musim Kemarau) (15) Serat Madiragawé (Petunjuk Membuat Minuman Keras) (16) Wanadri Sastra (Pengetahuan Hutan dan Pegunungan) (17) Ratnapéni Sastra (Pengetahuan B...

Naskah Kuno (Tradisi Mandala) di Sunda ngeunaan Ilmu Pengetahuan

Ku : Undang A. Darsa (1)    Caradigama Sastra (lmu Etika dan Tatakrama) (2)    Caracara Pustaka (Naskah Ilmu Binatang dan Tumbuhan) (3)    Candrāditya Grahana Sastra (Ilmu Pengetahuan Gerhana Bulan dan Matahari) (4)    Sastradaksa Pustaka (Naskah Ilmu Kesusastraan) (5)    Sastrakala Sastra (Ilmu Karawitan) (6)    Sarwa Satwānggalika Sastra (Ilmu Menjinakan Binatang) (7)    Garbawasa Sastra (Ilmu Kebidanan) (8)    Hémanta Pustaka (Naskah Ilmu Musim Dingin) (9)    Hastisiksa Sastra (Pengetahuan Tentang Gajah) (10)  Pustaka Jaladimantri (Naskah Ilmu Kelautan) (11)  Pustaka Sénapati Sarwajala (Naskah Memimpin Perang Laut) (12)  Pustaka Kawindra (Naskah Penyair Besar) (13)  Sarwa Krawyada Sastra (Pengetahuan Berbagai Binatang Buas)      (14)  Carita Lahrumasa (Kisah Musim Kemarau...

Sanghyang Siksa Kanda (ng) Karesian

Oleh Fauzi Salaka II di SALAKANAGARA ( Berkas ) Panganteur Naskah Sunda kuno (1518 M) Sanghyang Siksa Kanda (ng) Karesian anu disuguhkeun ayeuna,ngahaja ditulis saayana, basa Sunda kuno ditema ku tarjamah bebas, basa Sunda kiwari, ngarah nu maca gampil mahamkeunana.Ieu naskah ngahaja dicutat sacerewelena hasil panalungtikan/tulisan Drs.Atja jeung Drs.Saleh Danasasmita (suwargi), dua inohong budayawan Sunda, ti Sundanologi (Lembaga Penelitian & Pengembangan Kebudayaan Sunda)ieu naskah digarap ku Proyek Pengembangan Permusiuman Jawa barat. Naskah aslina aya di Museum Pusat Jakarta. Angka-angka romawi dina ieu naskah, nuduhkeun nomer lambar naskah asli ti I nepika XXX. Huruf ng ngahaja dipisahkeun nulisna, keur ngabedakeun kecap kandang jeung kanda + ng, anu dina basa Sunda hartina ge beda.Ieu naskah lontar the kapanggih ti Kabuyutan- Bayongbong-Garut.Maksud disuguhkeun the ngarah Sunda entragan anyar apal kana karya sastra karuhun Sunda.Ieu naskah d...

Makuta Hayam Wuruk di Majalaya ( Dokumen Salakanagara)

Image
Kintunan : Aan Merdeka Permana Naha Enya Makuta Hayam Wuruk Kapanggih di Majalaya? NU écés, ti wewengkon Majalaya mémang geus kapanggih hiji makuta raja. Sawatara urang dinya nyangka,éta téh makuta Prabu Hayam Wuruk sawaktu ngadatangan (tur maot) di wewengkon Majalaya. Kapanggih gambar galudra anu jadi lambang Majapahit. ANYAR-ANYAR ieu di wewengkon Majalaya, Kabupatén Bandung kapanggih artéfak sejarah, mangrupa makuta. Ari kapanggihna téh di lelewek lembur Leuwidulang, Désa Sukamaju. Di kompléks SMA Pasundan Majalaya. Henteu digujrudkeun, nepi ka paraguru gé réa anu teu apal. Geus puguh murid-muridna mah. Tapi, ari urang Yayasan Pasundan mah geus réa nu dibéré iber. Malah, sababaraha urang mah maké jeung hayang mecakan, kaasup kapala sakola SMA Pasundan Majalaya tapi, sarua deuih, henteu gujrud. Ayeuna makuta téh disimpen dina lomari kaca. Lian ti makuta, aya deuih barang séjénna mangrupa tongkat. Bahanna sarua, campuran pérak, wesi kuning, jeung emas 18 kara...

Sunda Wiwitan (Dok.Salakanagara)

Sunda Wiwitan (Bahasa Sunda: "Sunda permulaan", "Sunda sejati", atau "Sunda asli") adalah agama atau kepercayaan pemujaan terhadap kekuatan alam dan arwah leluhur (animisme dan dinamisme) yang dianut oleh masyarakat tradisional Sunda.[1] Akan tetapi ada sementara pihak yang berpendapat bahwa Agama Sunda Wiwitan juga memiliki unsur monotheisme purba, yaitu di atas para dewata dan hyang dalam pantheonnya terdapat dewa tunggal tertinggi maha kuasa yang tak berwujud yang disebut Sang Hyang Kersa yang disamakan dengan Tuhan Yang Maha Esa. Penganut ajaran ini dapat ditemukan di beberapa desa di provinsi Banten dan Jawa Barat, seperti di Kanekes, Lebak, Banten; Ciptagelar Kasepuhan Banten Kidul, Cisolok, Sukabumi; Kampung Naga; dan Cigugur, Kuningan. Menurut penganutnya, Sunda Wiwitan merupakan kepercayaan yang dianut sejak lama oleh orang Sunda sebelum datangnya ajaran Hindu dan Islam. Ajaran Sunda Wiwitan terkandung dalam kitab Sanghyang siks...

Amanat Galunggung Prabuguru Darmasiksa Leluhur Sunda

Oleh: Drs. H.R. Hidayat Suryalaga PURWAWACANA Amanat Galunggung atau disebut Naskah Ciburuy atau Kropok No.632 yang merupakan amanat Prabu Guru Darmasiksa merupakan khasanah Budaya Sunda sebagai kearifan Genus Lokal. Sebenarnya Budaya Lokal dapat ditelusuri melalui tiga tataran: Budaya Lokal yang terdapat di segenap wilayah Nusantara; kajian mengenai hal ini telah banyak digarap para pakar, khususnya dalam kajian Sosiologi dan Antropologi Budaya. Budaya Lokal yang terdapat di Wilayah Jawa Barat/Tatar Sunda bersifat umum tersebar di setiap daerah sebagai penanda budaya etnisnya. Budaya Lokal yang khusus di satu daerah saja; bisa berdasarkan historis, geografis, filologis, filosofis dan sosiologis. Misalnya saja seperti pada kesempatan sekarang, yaitu seputar Budaya Lokal yang terdapat di wilayah Sukapura/Tasikmalaya, karena lokasi ditemukannya kropak No.632 ini dahulu termasuk wilayah Sukapura.