Posts

Showing posts with the label Babasan

RUPA-RUPA LEUMPANG

(Pangdeudeul pangajaran basa Sunda) Ku: Iing Firmansyah Boyot = leumpang kendor bangun beurat awak. Déog/péngkor = leumpang dingdet lantaran suku nu sabeulah rada pondok. Dohot-dohot = leumpang lalaunan bari semu dodongkoan cara peta nu ngadodoho. Égang/égol = leumpang cara budak nu anyar disunatan lantaran bisul dina palangkakan, jsté. Gonjléng = leumpang awéwé bari ngobah-ngobahkeun awak, haying narik perhatian lalaki. Ingkud-ingkuan/jingkrung = leumpang teu bener lantaran nyeri suku, jsté. Jarigjeug/jumarigjeug = leumpang bari semu rék labuh (biasana jalma nu geus kurang tanaga atawa nu kakara hudang gering). Jingjet = leumpang semu hésé ngaléngkah lantaran cacad suku atawa make samping nu heureut teuing.

UCAPAN RINEKA SASTRA (dimuat bilih hilap deui)

Urang Sunda mah gede rasa sumaduduluranana sarta gede kanyaah. Ku kolot mindeng diucapkeun : Hirup kudu sabilulungan jeung dulur kudu akur runtut raut sauyunan nya kitu deui kudu welas asih ka sasama. Sakabeh a nu diucapkeunnana oge henteu luput tina tujuan hayang ngangeunahkeun ka anu ngadengekeun, contona : ANDUK ANDUK PALALAKU Neda agung cukup lumur mugi jembar panghaksami, bilih aya kalepatan, kirang tata titi,kirang duduga peryoga, tuna harta sepi harti, awon garihal basana,pondok nyogok panjang nyugak, matak jaheut mamanahan, ulah kirang nya nawakup, mugi ageing hapuntenna. MASRAHKEUN Nyanggakeun bandanna sakujur,getihna satetes, buukna salambar, ambekanna sadami.Ti luhur sasipat rambut ka handap sahibas dampal. Kabodoanana,katalingeuranana, kalaipanana,siangna,wengina, ilang-ilang marga hina, katinggang pangpung diudag maung,sumangga nyanggakeun. NARIMA Ditampi ku asta kalih, kasuhun kalingga murda, bingah amarwata suta, bingah anu teu aya hingana...

Kabeungharan Basa (dok.Salakanagara)

Kintunan : Ike Tasrika, S.Pd. (Guru SD ) Panganteur: Pun sapun ampun paralun, sanes bade kokolot-begog, teu gaduh maksad guminter, ieu mah etang-etang ngelingan diri sorangan, jisim abdi bade nyuguhkeun saciwit tina kabeungharan/kajembaran basa Sunda, manawi aya mangpaatna. Kitu oge teu nganggo sistematika ilmiah, nu runut-ngaruntuy, da nu diseratna, mana we nu tipayun mucunghul dina emutan, janten tangtos karaosna gagajlokan. Jisim kuring nampi saran sinareng kritikna. 1. SESEBATAN KA JALMA Sesebatan/predikat, ka jalma, di Sunda kawilang seueur. Nu didamel patokan, aya opat, nya eta: a) Ngabantun tina benten yuswa, b) Ngabantun tina rupa/wanda,sareng kaayananana, c) Ngabantun tina tingkah-laku, sareng d) Ngabantun tina pangkat/kalungguhan/padamelan.

RUPA-RUPA LEUMPANG - dok Salakanagara

(Pangdeudeul pangajaran basa Sunda) Ku: Iing Firmansyah Boyot = leumpang kendor bangun beurat awak. Déog/péngkor = leumpang dingdet lantaran suku nu sabeulah rada pondok. Dohot-dohot = leumpang lalaunan bari semu dodongkoan cara peta nu ngadodoho. Égang/égol = leumpang cara budak nu anyar disunatan lantaran bisul dina palangkakan, jsté. Gonjléng = leumpang awéwé bari ngobah-ngobahkeun awak, haying narik perhatian lalaki. Ingkud-ingkuan/jingkrung = leumpang teu bener lantaran nyeri suku, jsté. Jarigjeug/jumarigjeug = leumpang bari semu rék labuh (biasana jalma nu geus kurang tanaga atawa nu kakara hudang gering). Jingjet = leumpang semu hésé ngaléngkah lantaran cacad suku atawa make samping nu heureut teuing.

SESEBATAN KA JALMA

Pun sampun ampun paralun, sanes bade kokolot-begog, teu gaduh maksad guminter, ieu mah etang-etang ngelingan diri sorangan, jisim abdi bade nyuguhkeun saciwit tina kabeungharan/kajembaran basa Sunda, manawi aya mangpaatna. Kitu oge teu nganggo sistematika ilmiah, nu runut-ngaruntuy, da nu diseratna, mana we nu tipayun mucunghul dina emutan, janten tangtos karaosna gagajlokan. Jisim kuring nampi saran sinareng kritikna. 1. SESEBATAN KA JALMA Sesebatan/predikat, ka jalma, di Sunda kawilang seueur. Nu didamel patokan, aya opat, nya eta: a) Ngabantun tina benten yuswa, b) Ngabantun tina rupa/wanda,sareng kaayananana, c) Ngabantun tina tingkah-laku, sareng d) Ngabantun tina pangkat/kalungguhan/padamelan. Anu tiasa kasanggakeun mung tilu......

Ngaran Pepelakan Mawa Ciri Khasiatna.

1. Pecah Beling: Ginjal, Kencing Batu, Nyeri Kiih (Pecah Nu ngabeling) 2. Sembung: Sesembuhan Nu Katembong. Amandel, Nuhudang Ngajuru 3. Harendong: Hare-hare Ngendong, Harese Ngendong, Lemah Syahwat 4. Handeuleum: Bahan Neueulkeun, Nu Bereum (Ambyen) 5. Kirinyuh: Kiih Nyeri Besi, Nyuuh, Juuh (Karinyuh) Hidrasi, Jeungjeuriheun 6. Dadap: Dada Eungap, Paru-paru, Bronhitis, Asma 7. Bintinu: Bau Biin, Tambah Linu, Nyeri Huntu, Nyeuri Ceuli 8. Waru: Jiwa Kasaru, Sakit Jiwa, Gelo 9. Pringgani: Padi Kanu Gering, Ganjelan Dina Dada, Nyamuni 10. Jarong: Jang Nu Teu Sabrongnrong Nu di Beuteung, Guna-guna, Komplikasi

SESEBUTAN KA JALMA NYOKOT TINA PATOKAN RUPA JEUNG WANDANA.

Montok = awak seseg jeung sehat Bongsor = haloghog = gancang ngagedean Kutet = awak leutik bae Belekesenteng,buta tulang, Buta daging = Keur meujeuhna ras Geulis = awewe anu boga rupa hade Kasep = lalaki nu boga rupa hade Bahenol = awewe anu rupana taya cawadeun sarta Pikabitaeun Songgeng = bujur nonjol ka tukang, cangkeng Dengkeng Telebeng = teu aya cangkengan Budayut =bureuteu = beuteung nyemplu Gembru = budak lintuh Lenggik = awewe nu cangkengna leutik Ceking = awakna leutik Bayuhyuh = lalaki lintuh Bucitreuk = gede beuteungna wungkul Pacer = bitisna leutik Gembil = pipina lintuh

HASTA BRATA – DALAPAN PAPAGON HIRUP KUMBUH.

“Jeung satemenna Kami geus ngébréhkeun ka manusa dina ieu AlQur’an , tina rupa-rupa siloka, tapi manusa téh makhluk anu paling loba némpas”(QS Al Kahfi : 154) Guaran ieu dumasar kana ajaran luluhur jeung hiji guru atawaUlama luhung ti Cirebon anu wastana Pandita Surya Sakti.  Ieu guaran téh disebutna Hasta Brata atawaDalapan Papagon Hirup. Ieu dalapan papagon hirup téh pituduh kamaha di antaranaupama manusa hayang ngahontal kabagjaan hirup enggoning ngolah nagara. Kadalapanpapagon téh nyaéta: 1.     WANITA. Perkara WANITA ieu hiji perkara anu pentingdina pilampahan manusa di dunya ieu. Pilampahan anu mangrupa naon baé lamunwanita henteu dibabawa, sigana urusannana moal pati bérés atawa lancar, naonsababna? Dumasar kana Surat An Nisaa ayat 1 kaunggelkieu: “ Hé sakabéh manusa! Maneh manéh kudu taqwa ka Pangran manéh, anungajadikeun manéh tina hiji jiwa (Adam). Jeung AnjeunNa ngajadikeun tina hijijiwa éta jodona (Hawa)….” Écés dina ieu ...

TATAKRAMA BASA SUNDA

Nurutkeun panalungtikan Tatakrama Basa Sunda atawa sok disebut oge UNDAK USUK BASA SUNDA (UUBS) teh wangunna saperti kieu: I. RAGAM BASA HORMAT (BASA LEMES) Dina hakekatna digunakeunana ragam hormat teh taya lian pikeun nembongkeun rasa hormat ti nu nyarita ka nu diajak nyarita jeung ka saha nu dicaritakeunana. Ragam Basa Hormat aya dalapan rupa nya eta: 1. Ragam Basa Lemes Pisan/Luhur; 2. Ragam Basa Lemes keur Batur; 3. Ragam basa Lemes keur Pribadi/Lemes Sedeng; 4. Ragam Basa Lemes Kagok/Panengah; 5. Ragam Basa Lemes Kampung/Dusun; jeung 6. Ragam Basa Lemes Budak.

Papatah Kolot Baheula

Paribasa / papatah kolot ka anak-anakna nu sering di dugikeun, sababaraha diantarana tiasa di tinggal dihandap ieu nu parantos di cutat tina sababaraha sumber, sumangga nyanggakeun : 1.            Ngeduk cikur kedah mihatur nyokel jahe kedah micarek (Trust – ngak boleh korupsi, maling, nilep, dlsb… kalo mo ngambil sesuatu harus seijin yg punya). 2.            Sacangreud pageuh sagolek pangkek (Commitment, menepati janji & consitent). 3.            Ulah lunca linci luncat mulang udar tina tali gadang, omat ulah lali tina purwadaksina (integrity harus mengikuti etika yang ada) 4.            Nyaur kudu diukur nyabda kudu di unggang (communication skill, berbicara harus tepat, jelas, bermakna.. tidak asbun). 5.            Kudu h...

Konsep Kageulisan

“Konsep Kageulisan” “The beauty is in the eye of the beholder” Rambut 1.Rambut galing muntang 2.Rambut hideung meles 3.Rambut ombak banyu Beungeut 1.Ngadaun sereh Taar 1.Taar teja mentrangan Halis 1.Halisna ngajeler paeh Bulu panon 1.Bulu panon carentik Soca 1.Socana cureuleuk

Ngaran Kekembangan

Kembang awi : eumbreuk Kembang bako : bosongot Kembang bawang : ulated Kembang bolang : ancal Kembang boled : tela Kembang cabe : bolotot Kembang cau : jantung Kembang cengek : pencenges Kembang cikur : jelengut Kembang eurih : ancul Kembang gedang : ingwang Kembang genjer : gelenye Kembang hoe : bubuay Kembang honje : comrang Kembang jaat : jalinger Kembang jambe : mayang Kembang jambu aer : lenyap Kembang jambu batu : karuk Kembang jarak : uing Kembang jengkol : merekenyenyen Kembang jeruk : angkruk/angkes Kembang jotang : puntung Kembang kadu : olohok Kembang kalapa : suligar Kembang peuteuy : pendul Kembang kaso : curiwis Kembang kawung : pengis Kembang koneng : badul Kembang kulur : pelepes Kembang laja : jamotrot Kembang leunca : pengit Kembang limus : seleksek Kembang lopang : cacas Kembang muncang : rinduy Kembang pare : ringsang Kembang salak : sedek/gojod Kembang sampeu : dingdet Kembang taleus : ancal Kembang tangkil : uceng Kemb...

Ngaran Anak Sato

Anak anjing : kirik/kicik Anak bagong : begu Anak bandeng : nanar Anak banteng : bangkanang Anak bangbung : kuuk Anak bangkong : buruy Anak belut : kuntit Anak bogo : cingok Anak boncel : bayong Anak buhaya : bocokok Anak deleg : boncel Anak embe : ceme Anak gajah : menel Anak hayam : ciak/pitik Anak japati : piyik Anak kancra : badal Anak keuyeup : bonceret Anak kuda : belo Anak kukupu : hileud Anak kutu : kuar Anak lancah : aom Anak lauk : kebul/burayak Anak lele : nanahaon Anak lubang : leungli Anak maung : juag/aum Anak monyet : begog Anak munding : eneng Anak reungit : utek-utek Anak sapi : pedet Anak ucing : bilatung Bilih aya nu kalangkung atanapi kirang keneh mangga di tambihan...